Khám phá văn hóa Nhật Bản với chủ đề: văn hóa Kiếm đạo (Kendo)

Kendo là nghệ thuật kiếm đạo lâu đời của Nhật Bản, chứa đựng nhiều tính lịch sử và tinh hoa văn hóa của đất nước mặt trời mọc.

1. Nguồn gốc của Kiếm đạo (Kendo)

    Kendo (剣道 - けんどう) được tạo nên từ 2 chữ Hán, 剣 (ken) có nghĩa là kiếm, 道 (doa) có nghĩa là đạo. Chính vì vậy, Kendo có nghĩa là kiếm đạo. Kendo là một môn võ thuật đánh kiếm hiện đại của Nhật Bản, được phát triển từ các kỹ thuật truyền thống của kiếm sĩ Nhật. Người tập luyện, thi đấu Kendo được gọi là 剣士 0(kenshi – kiếm sĩ).

    Kiếm đạo là một trong những hình thức văn hóa lâu đời tại xứ Phù Tang. Không cầu kỳ như trà đạo hay bí ẩn như hương đạo, kiếm đạo Nhật Bản (kendo) gắn liền với tinh thần võ sĩ đạo, được xem là biểu tượng cho khí thế hiên ngang của toàn dân tộc.

    Kiếm Nhật xuất hiện vào khoảng giữa thế kỷ 11, có lưỡi sắc bén và sống hơi cong lên. Sau khi cuộc chiến tranh Onin xảy ra vào nửa cuối thời kỳ Muromachi (1392 – 1573), nước Nhật rơi vào tình trạng hỗn loạn suốt hơn 100 năm và nhiều võ đường dạy Kenjutsu (kỹ thuật kiếm) đã ra đời.

    Sau cách mạng Meiji năm 1868, tầng lớp Samurai bị xóa bỏ, Thiên hoàng ban hành lệnh cấm đeo kiếm, khiến cho Kenjutsu suy tàn nhanh chóng. Tuy nhiên, cuộc kháng cự không thành sau đó của các Samurai đã đem lại sự phục hồi của Kendo trong lực lượng cảnh sát thủ đô.

    Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Kendo đã bị tạm dừng do sự chiếm đóng của quân đồng minh. Vào năm 1952, khi Liên đoàn Kendo Nhật Bản (All Japan Kendo Federation) được thành lập, Kendo mới được sống lại và tiếp tục phát triển. Ngày nay, Kendo có thể được tìm thấy tại hầu khắp các trường học trên đất nước Nhật Bản, đóng vai trò quan trọng trong nền giáo dục. Bên cạnh đó, đây còn là một môn võ được ưa thích và tập luyện bởi mọi lứa tuổi.

2. Triết lý và tinh thần của Kiếm đạo (Kendo)

    Tư tưởng của người tập luyện Kendo là sự rèn luyện thể chất và tinh thần con người thông qua sự gắn kết những nguyên lý của Katana (Kiếm).

    Thể chất

    Tư thế chính xác

    Tư thế trong Kendo quan trọng đến mức người ta nói rằng “Kendo bắt đầu từ tư thế”. Một tư thế đẹp và chuẩn tự nhiên sẽ dẫn đến sức mạnh. Kendo đòi hỏi một tư thế chuẩn làm nền tảng. Tư thế trong Kendo đã được chứng minh là đúng về mặt y học, đó là lý do tại sao nó được gọi là 自然体 (Shizentai – tư thế tự nhiên).

    Đem lại sự nhanh nhẹn

    Bộ môn này là một loạt các động tác đánh, chọc và né đòn. Do việc luyện tập được lặp đi lặp lại nhiều lần với sự chú ý và khả năng quan sát vô cùng lớn, bạn sẽ có thể chủ động làm mọi việc một cách nhanh chóng và sẽ dần có thể tiếp thu các động tác kỹ thuật nhanh và chính xác.

    Tăng sức bền cho cơ thể

    Trải qua việc luyện tập Kendo, sức bền của cơ bắp và hệ thống hô hấp của bạn sẽ được bổ sung.

    Tinh thần

    Sự tập trung, quyết tâm và độc lập

    Kendo luôn được thực hiện bởi một người và đó là cuộc chiến một người của chính bản thân người kiếm sĩ. Bạn phải luôn dựa vào chính mình, không thể nhận được sự giúp đỡ từ người khác. Ngay cả khi bạn đang ở một nơi tuyệt vọng bạn vẫn phải tự mình tồn tại.

    Giúp nâng cao thói quen làm việc chăm chỉ và kiên nhẫn

    Nỗ lực kiên trì, nhẫn nại trong việc luyện tập chắc chắn một ngày nào đó sẽ có kết quả tốt. Và điều đó mang lại cho chúng ta niềm vui, sự tự tin và khả năng giải quết vấn đề khó khăn tiếp theo. Bằng cách lặp lại quá trình này, người tập Kendo sẽ cải thiện cả về mặt kỹ thuật Kendo và tinh thần.

    Xã hội

    Thúc đẩy tinh thần trách nhiệm, hợp tác

    Mục đích của Kendo là nuôi dưỡng một con người tốt, nếu chỉ cần mạnh mẽ không thì chả có giá trị gì cả. Nếu không có nỗ lực để phát triển tốt như một con người, thì sẽ chẳng ích gì khi học Kendo. Bạn phải luôn quan tâm đến các bạn trong nhóm và cùng nhau rèn luyện nghiêm túc. Khi làm như vậy, bạn sẽ phát triển một cách tự nhiên ý thức về đạo đức và tiếp thu được ý tưởng về cái “tôi” trong tập thể và cách làm một thành viên của xã hội.

    Thái độ đối với sức khỏe và hình thành thái độ tôn trọng

    Luyện tập Kendo chính là để bản thân mình được an toàn và khỏe mạnh. Trong quá trình tập luyện Kendo, bạn sẽ biết thêm về thể chất và tinh thần của bản thân, nhận ra giới hạn của bản thân. Có thể nói, bản thân Kendo bắt đầu từ quan điểm bảo vệ bản thân. Trong cuộc sống, bạn sẽ trở nên thận trọng hơn.

    Khi tập luyện hay thi đấu Kendo, bạn phải bắt đầu bằng một cái cúi chào và kết thúc bằng một cái cúi chào. Nói cách khác, người Kiếm sĩ phải luôn tôn trọng đối phương, cho dù cuộc thi đấu có cạnh tranh và ác liệt thế nào đi chăng nữa.

3. Các vật dụng cần thiết cho việc rèn luyện Kiếm đạo (Kendo)

    Kiếm tre Shinai

    Dụng cụ chủ yếu của bộ môn Kendo là kiếm tre Shinai, được làm từ thanh tre và da ghép lại. Từ ngữ Shinai xuất phát từ Shinau, có nghĩa là uốn cong, ban đầu là một phần của Shinai-take (tre dẻo). Chữ Hán cũng có hình thể biểu tượng cho thanh kiếm, phản ánh cách sử dụng cụ thể của từ này trong Kendo. Sức mềm dẻo, đàn hồi của tre giúp lực tác động thông qua cú đánh được hấp thụ đáng kể, giảm thiệt hại cho đối phương.

    Bộ phận của kiếm tre Shinai gồm có Tsuka (chuôi kiếm) và Tsuba (kiếm cách) kết nối bốn thanh tre, được cố định bằng các phụ kiện từ da và sợi dây buộc lại. Dây buộc Nakayui được buộc ở đoạn giữa 2/3 thân kiếm, vừa kết nối các thanh tre vừa tạo điểm nhấn cho kiếm. Phần đầu được cố định bằng nắp cao su gọi là “Saki-gawa”.

    Thông thường trong Kendo, người luyện kiếm chỉ sử dụng một thanh kiếm, nhưng cũng có một số chọn sử dụng cách đánh bằng hai thanh kiếm. Nếu luyện song kiếm theo phong cách Nitoryu, thì người luyện cần cầm thanh kiếm dài bên tay phải và thanh kiếm ngắn bên tay trái. Tùy theo trường hợp có thể chuyển đổi. Cách luyện tập song kiếm khá phổ biến tại trường phái Kendo Hyoho Niten Ichiryu.

    Áo khoác Keikogi

    Keikogi còn có tên gọi khác là Uwagi, đây là loại áo nằm ở phần trên trang phục tập luyện và thi đấu Kendo. Kendo được làm từ chất liệu nhẹ, thoáng mát với lớp bông dày giữa hai mảnh áo nhằm bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương khi va đập mạnh.

    Bên cạnh đó, thiết kế của Keikogi khá rộng rãi, điều này giúp việc di chuyển trở nên linh hoạt và dễ dàng hơn. Đặc biệt, ống tay áo dài và bao trọn phần khuỷa tay tạo nên cảm giác thoải mái trong quá trình luyện tập và thi đấu.

    Cùng với đó, phần cổ Keikogi cũng được thiết kế vừa khít với cổ của người mặc. Về màu sắc, Keikogi thường sở hữu nhiều màu sắc khác nhau, trong đó phổ biến nhất là màu xanh và màu trắng.

    Trang phục Hakama

    Hakama phù hợp để luyện tập Kendo vì đảm bảo sự lưu thông không khí xung quanh chân và các bộ phận ở phần dưới cơ thể, giúp việc di chuyển trở nên thuận lợi hơn.

    Hakama gồm bảy nếp gấp tượng trưng cho bảy tính cách của người võ sĩ, đó là Can đảm (Yuki), Nhân ái (Jin), Ngay thẳng (Gi), Lịch thiệp (Rei), Trung thực (Makoto), Trung thành (Chugi) và Danh dự (Meiyo).

    Về cơ bản, kiếm đạo được thể hiện trong 4 chữ Khí, Kiếm, Thể, Nhất. Khí là khí công, Kiếm là vũ khí, Thể là thể lực và Nhất là hợp nhất. Luyện Kendo phải làm sao cho chân khí nhập vào kiếm, phối hợp với sức mạnh cơ thể để những uy lực đó trở thành một.

    Kiếm đạo không chỉ là câu chuyện về kỹ thuật dùng kiếm mà còn hướng người luyện tập đến những đức tính cao đẹp hơn. Điển hình là năm đạo gồm Nhân đức, Công bằng chính trực, Tư cách cao thượng, Trí tuệ minh mẫn, Trung tín.

•     Nhân đức: học Kendo để thực hiện mục tiêu nhân đức , tự cảm hóa và cảm hóa cho người khác, hướng đến sự nhân hậu.
•     Công bằng chính trực: bênh vực những kẻ cô thế, công bằng và tôn trọng lẽ phải.
•     Tư cách cao thượng: giữ mình ở trên những hận thù nhỏ nhen.
•     Trí tuệ minh mẫn: nhận định được lẽ phải và sự tốt đẹp ở đời.
•     Trung tín: luôn có lòng trung thành với mục tiêu cao cả, với đạo lý và giữ chữ tín ở đời.

• 

    Áo giáp bảo vệ Kendo-bogu

    Mặc dù Shinai được thiết kế để giảm thiểu chấn thương cơ thể, song người tập vẫn cần mặc áo giáp bảo vệ gọi là Kendo-bogu. Áo giáp giúp bảo vệ phần đầu, cánh tay, thân và chân người tập với tổng thể như được bọc thép, kết hợp với tiếng hô hào truyền thống.

    Phần đầu được bảo vệ bằng mũ bảo hộ Men, thiết kế từ tấm lưới kim loại giúp người đội có thể nhìn thấy xung quanh. Ngoài ra còn có mảnh da xòe rộng trước mũ để bảo vệ cổ họng, cùng đệm chêm dùng để bảo vệ phần vai và hai bên cổ.

    Cẳng tay, cổ tay và bàn tay được bảo vệ bằng loại găng tay dài, dày và có đệm (Kote). Phần thân được bảo vệ bằng áo giáp Do. Phần eo và phía trước háng được bảo vệ bằng vay Tare. Trang phục mặc bên trong áo giáp gồm có quần ống rộng Hakama đơn giản và áo Kendogi (hoặc Keikogi).

Kendo là một môn võ lâu đời, là một nét văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ người dân Nhật Bản. Rèn luyện Kendo giúp ta nâng cao cả về thể chất và tinh thần. Nhờ đó, mỗi con người dần phát triển bản thân, trở thành công dân ưu tú, đóng góp những gì đã tích lũy được để xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.

Nguồn tài liệu tham khảo:

1. Lily Baxter; 2021; Kendo là gì? Nghệ Thuật Kiếm Đạo Nhật Bản: Vượt Xa Một Môn Võ Thuật.

2. Đinh Thị Kim Dung; 2022; Kiếm đạo - Tinh thần thượng võ trong văn hóa Nhật Bản.

3. Trung tâm tiếng Nhật Kosei; 2025; Nghệ thuật văn hoá kiếm đạo Nhật Bản Kendo.

Xem thêm bài viết: Quy tắc về vị trí ngồi trong văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản (Phần 1)

Ngày 26 Tháng 09 Năm 2025, Admin N.